کتاب درآمدی بر سواد رسانه ای اثر حمیدرضا منتظری پور نشر برگ و باد

نخستین مرحله و وسیله‌ی اساسی برای کسب مهارت‌های علمی و فنی، آموختن مهارت‌های سواد است. سواد پیش‌نیاز کسب توان تخصصی و دانش و وسیله‌ای ضروری جهت رسیدن به سطوح بالاتر علمی و تخصصی است. مهم‌ترین نیرویی که می‌تواند بر منابع مادی اثر بگذارد و آن‌ را شکوفا سازد، توان و نیروی فکری و جسمی انسان‌ها است. پایه‌ی همه‌ی این نیروها، سواد است. سواد، شالوده‌ی آگاهی‌ها و تفکر انسان‌ها است. طبق تعریف، سواد به طیفی از توانمندی‌های موردنیاز برای برقراری ارتباط با دیگران از طریق گفت‌وگو، خواندن، نوشتن و استفاده از ریاضیات اطلاق می‌شود که با به‌کارگیری رسانه‌ها و فناوری‌های مختلف به ظهور می‌رسد و هدف آن ارتقای زندگی روزمره‌، مشارکت جمعی، حل مسائل بشری و توسعه‌ی ظرفیت‌های فردی و اجتماعی انسان و جامعه‌ی اوست. گروه کارشناسان سازمان ملل در سال ۱۹۴۸ سواد را این‌گونه تعریف می‌کنند: سواد عبارت است از توانایی خواندن و نوشتن یک نامه‌ی ساده به هر زبانی که شخص تکلم می‌کند و در سال ۱۹۵۱ تعریف جدیدتری ارائه شد؛ در این تعریف باسواد کسی است که بتواند مطالبی را خوانده، درک کند و بتواند وقایع ساده‌ی زندگی روزانه‌ی خود را بنویسد؛ کسی که خواندن بداند، نیمه باسواد شناخته می‌شود. همچنین در سال ۱۹۶۴ در تعریف سواد آمده است: باسواد کسی است که پس از کسب مهارت‌ها و آگاهی‌های اساسی بتواند در تمامی فعالیت‌های اجتماعی که مستلزم داشتن سواد است به نحو مؤثری شرکت کند و با استفاده از توانایی خواندن و نوشتن و حساب کردن برای توسعه خود و جامعه‌اش گام بردارد. سواد در تعاریف اولیه بیشتر به‌عنوان یک سواد ضروری شناخته می‌شود: سواد ضروری یک تعریف اولیه از فهم علائم اختصاری معنادار است و این‌که مردم برای ارتباط اولیه با هرکس از این علائم و ایده‌ها استفاده می‌کنند. این علائم ترکیبی از تجربیات به دست آورده شده که توسط فرد در طول زندگی حاصل‌ شده و از آمیختن آن‌ها با آموزه‌های دیگر تجربیات مهارتی در فرد ایجاد شده و این آموخته‌ها همراه با آموزش‌های بعدی فرد، سواد ضروری را در او به وجود می‌آورد که همان دانسته‌های علمی و تجربی شخص است. همانند آموزش خواندن که عبارت است از ترکیبی از تجربیات شنیده‌ها به ‌اضافه‌ی گویش اولیه‌ی زندگی هر فرد همراه با توسعه خواندن و نوشتن مدرسه‌ای او که مهارت خواندن را به وجود می‌آورد. ارائه ‌دهندگان ایده سواد ضروری برای افراد معتقدند که سواد ضروری باید بدون در نظر گرفتن مشخصات ذهنی و فیزیکی افراد در سن مشخصی همانند سایر افراد جامعه اعم از عادی و ویژه صورت گرفته و آغاز شود. همه افراد می‌توانند با توجه به گنجایش ذهنی و فکری خود از آن بهره‌مند شوند. این سواد باعث تغییراتی در رفتار و افکار افراد می‌گردد و ماحصل این تغییرات پیشرفت اجتماعی و ذهنی افراد مورد نظر است. -بخشی از کتاب-