کتاب الگوهای شایستگی در مدیران مدارس اثر عبدالمجید مبارکی نشر انتشارات فرنام

سازمان ها به منظور نیل به اهدافی ایجاد گردیده‌اند و میزان موفقیت در نیل به اهداف سازمانی در ارتباط مستقیم با نحوه عملکرد نیروهای انسانی به ویژه مدیران است. همه مدیران صرف نظر از جایی که کار می‌کنند یا کاری که انجام می‌دهند وظایف مشابهی را انجام می‌دهند بنابراین لازم است شایستگیها و توانمندیهای ویژه‌ای که آنها را قادر می سازد وظایفشان را به بهترین نحو ممکن انجام دهند را داشته باشند. شایستگی شامل مجموعه‌ای از دانش، نگرشها و مهارتهایی می باشد که بر قسمت اعظم کار شخص اثر گذارند، قابل اندازه گیری و با عملکرد کاری وی در ارتباط باشند و بتوان به وسیله آموزش آنها را ارتقا بخشید. آﻣﻮزش و ﭘﺮورش ﺳﺮﻣﺎﯾﻪ ﮔﺬاری ﯾﮏ ﻧﺴﻞ ﺑﺮای ﻧﺴﻞ دﯾﮕﺮاﺳﺖ ﺑﺎ اﯾﻦ اﻣﯿﺪ ﮐﻪ ﻧﻈﺎم آﻣﻮزﺷﯽ ﺷﻬﺮوﻧﺪاﻧﯽ ﻣﻮﻟﺪ و ﻣﻄﯿﻊ ﺑﻪ ﺟﺎﻣﻌ ﺗﺤﻮﯾﻞ ﺧﻮاﻫﺪ داد، از اﯾﻦ رو ﻣﺎﻫﯿﺖ آﻣﻮزش و ﭘﺮورش آﯾﻨﺪه ﻧﮕﺮی را اﯾﺠﺎب ﻣﯽ ﮐﻨﺪ؛ اﻣﺎ ﺣﺮﮐﺖ ﺑﻪ ﺳﻮی آﯾﻨﺪه ﺑﺪون ﺷﻨﺎﺧﺖ روﻧﺪﻫﺎ و ﻧﯿﺮوﻫﺎﯾﯽ ﮐﻪ ﻋﻤﻞ ﻣﯽ ﮐﻨﻨﺪ از ﯾﮏ ﺳﻮ و ﺗﻼش و ﮐﺎوش ﺑﺮای آﻓﺮﯾﻨﺶ واﻗﻌﯿﺎﺗﯽ ﮐﻪ ﺧﻮاﻫﺎن آن ﻫﺴﺘﯿﻢ از ﺳﻮی دﯾﮕﺮ ﺑﻪ از دﺳﺖ دادن ﻓﺮﺻﺘﻬﺎ ﺑﺮای اﯾﺠﺎد زﻧﺪﮔﯽ ﺑﻬﺘﺮ ﻣﯽ اﻧﺠﺎﻣﺪ. ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﯾﺰی راهبردی ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﯾﮏ ﻓﺮاﯾﻨﺪ ﭘﻮﯾﺎ ﺑﺎ دورﻧﮕﺮی ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ واﻗﻌﯿﺎت و ﻣﻮﻗﻌﯿﺘﻬﺎی ﻣﻮﺟﻮد، اراﺋﻪ راﻫﺒﺮدﻫﺎ و ﺗﺎﮐﺘﯿﮑﻬﺎی ﻣﻮﺛﺮ ﺑﺮای رﺳﯿﺪن ﺑﻪ ﻓﺮداﯾﯽ ﺑﻬﺘﺮ را اﻣﮑﺎن ﭘﺬﯾﺮ ﻣﯽ ﺳﺎزد. از طرف دیگر انسان ها منابع جدید مولد ثروت هستند مشروط بر این که سرمایه‌ی انسانی به حساب آیند. مفهوم سرمایه ی انسانی ناظر بدین واقعیت است که انسان ها در خود سرمایه گذاری می کنند. سرمایه ی انسانی بیان می دارد که خصوصیات کیفی انسان نوعی سرمایه است، زیرا این خصوصیات می تواند به صورت منبع درآمدهای بیشتر و یا اقناع و ارضا ی فراوانتر است چرا که جزیی از انسان را تشکیل « انسانی » در آینده درآید. چنین سرمایه ای می دهد اساس نظریه سرمایه ی انسانی این است که علت تفاوت های درآمدی افراد به خاطر اختلاف در میزان بازدهی آنهاست. امروزه نظریه سرمایه ی انسانی از مهمترین نظریه های توزیع درآمد است. نظام آموزش و پرورش، به عنوان یک پدیده عام اجتماعی، جز لاینفک زندگی اجتماعی بشمار می‌رود. هر چند ساختار، عملکرد و ویژگی های آن در جوامع مختلف، تفاوت دارند ولی وجوه مشترک بسیاری نیز میان نظام های آموزشی یافت می شود. پیدایی و گسترش این نظام ها، حاکی از ضرورت و اهمیت روز افزون امر آموزش و پرورش در جهان کنونی است. آمارها نشان می دهد که مدیران مدرسه از صلاحیت های حرفه ای چندان مناسبی برخوردار نبوده اند. گرچه در سال های اخیر در انتصاب مدیران دقت بیشتری به عمل می آید، مع هذا، نظام آموزشی تا ایجاد شرایط قابل قبول بسیار فاصله دارد. الگوی شایستگی مجموعه‌ای از عوامل موفقیت دربرگیرنده رفتارهای کلیدی موردنیاز برای عملکرد عالی در یک شغل خاص است. الگوی شایستگی می تواند برای شناسایی شایستگی های موردنیاز برای بهبود عملکرد در کار فعلی خود و آماده سازی برای مشاغل دیگر، و شناسایی شکاف ها و نقص ها مورد استفاده قرار گیرد. در این راستا،برنامه های پیشرفت فردی و آموزشهای ضمن خدمت برای پرکردن این شکافها ارائه می شود. الگوی شایستگی به عنوان توصیف ویژه رفتاری و دقیق از ویژگی هایی می‌داند که کارکنان یک سازمان یا شرکت برای موثر بودن لازم دارند. الگوی شایستگی ممکن است مجموعه ای از شایستگی‌های مرتبط با یک شغل یا نقش در سازمان درنظر گرفته شود .الگوی شایستگی ابزار توصیفی برای شناسایی شایستگی‌های لازم برای فعالیت یک نقش خاص در کار، شغل، سازمان یا صنعت است. به عبارت ساده، الگوی شایستگی شرح رفتاری شغل است که باید با توجه به هر شغل و حرفه تعریف شود.