کتاب بررسی قصه حضرت آدم (ع) و حضرت نوح (ع) بر اساس تفسیر موضوعی تنزیلی اثر سمیه عمادی نشر کنکاش

برخی از آیات قرآن به بیان قصص انبیا و سرگذشت زندگی آنان اختصاص دارد و کتاب‌های زیادی با همین عنوان تألیف شده است؛ اما ازآنجاکه قرآن قصه را در راستای هدایت و دعوت مردم به حق به کار می‌گیرد و نه برای خود قصه، روند حکایت آن‌ها به‌رغم اینکه داستان‌های انبیاء هستند، از مسیر حیات و حوادث زندگی پیامبران تبعیت نمی‌کند، بلکه هر بار بخشی از داستان که مناسب مرحله‌ای از مراحل دعوت پیامبر است، بیان می‌شود و از سوی دیگر قرآن کریم در بستر تاریخی و در شرایط مختلف نازل شده است و قصص قرآن نیز از این امر مستثنی نیستند. بااین‌وجود، تاکنون کمتر کوششی در جهت مطالعه قصص قرآن با توجه به فرآیند نزول آن انجام شده است. حال‌آنکه در نظر گرفتن فضای نزول و مقارنه آیات با ترتیب نزول می‌تواند افق‌های تفسیری جدیدی را برای خواننده این کتاب الهی آشکار سازد. ازاین‌رو، در این نوشته به آیات مرتبط به قصه آدم و نوح بر اساس همین هدف نگریسته شده است. نخست مباحث قصه و ویژگی‌های آن و تکرار قصص در سوره‌ها با توجه به ترتیب نزول مورد بحث قرار گرفته است و در گام بعدی آیات مرتبط با این دو قصه با تأمل در موضوع و هدف سوره‌ها، به‌ویژه فضای اجتماعی و فرهنگی نزول آن‌ها و سیاق آیات با توجه به تفاسیر مختلف مورد بررسی قرار می‌گیرد. مقارنه این آیات با رویکرد مذکور نشان می‌دهد که این قصص هم راستا با هدف سوره و شرایط گوناگون پیامبر (ص)، مسلمانان و دشمنان اسلام نازل شده‌اند و آن بخش‌هایی از قصه که با مفاهیم اعتقادی مرتبط بوده در سال‌های اولیه نزول بیان شده است و قسمت‌هایی از قصه که مرتبط با مومنان و ویژگی‌های آنان بود، بخش آخر قصه‌ها را تشکیل داده است.