کتاب روشنفکران جهان عرب اثر مسعود فکری نشر ترجمان علوم انسانی

مواجهۀ مسلمانان با مدرنیته و دستاوردهای تمدنی آنْ اندیشمندان بسیاری را از جهان اسلام به واکاوی این تفاوت‌ها و ریشه‌های فکری آن واداشت. آشنایی با طیف وسیع این افراد در خارج از ایران محققان امروز ما را، از یک سو، با جریانات فکری جهان اسلام آشنا می‌سازد‌ و، از سوی دیگر، با روشن‌شدن مسئله‌شناسی‌ها و راه‌حل‌های آن‌ها، ریشۀ بسیاری از اندیشه‌های روشنفکران ایرانی را آشکار می‌کند. کتاب روشنفکران جهان عرب حاصل دو سال پژوهش در این زمینه است که به معرفی کوتاه، بی‌طرفانه و دائرة‌المعارفی صد چهرۀ فکری-فرهنگی جهان عرب پرداخته است. تنوع چهره‌های انتخاب‌شده نیز قابل توجه است: از نسل‌های گذشته تا افراد زنده؛ از چپ‌ سکولار تا لیبرال اسلام‌گرا؛ از نومعتزلی تا اسلام‌گرای سلفی؛ از استاد دانشگاه تا شاعر؛ از فیلم‌ساز تا کاریکاتوریست‌ و روزنامه‌نگار. به‌این‌ترتیب به نام‌هایی همچون محمدحسنین هیکل، احمد امین، حسن البنا، ادوارد سعید، محمود درویش، حسن حنفی، مصطفی عقاد، محمد ارکون، محمد عابد الجابری، طارق رمضان، اسماعیل فاروقی و طاها عبدالرحمن برخورد می‌کنیم. ساختار معرفی هر فرد از بخش‌های زیر تشکیل شده است: کلیات (نام، تخصص، گرایش فکری، تولد، صفحۀ شخصی)، مقدمه‌ای کوتاه، سوابق (تحصیلی، اجرایی، سیاسی، جوایز، معرفی مهم‌ترین آثار) و در نهایت گزیدۀ فشردۀ نظرات. در حاشیۀ معرفی افراد، گاه انجمن‌ها و تشکل‌های روشنفکری نیز در قالب‌ پیوست‌هایی ارائه شده و به‌طور ضمنی جریانات فکری روشنفکری مطرح گردیده است. نمایۀ مفصل و مفیدی از آثار و مفاهیم نیز به انتهای کتاب پیوست شده است که برای مقاصد پژوهشی بسیار مناسب و کاربردی است.