کتاب از اهداف توسعه هزاره تا اهداف توسعه پایدار اثر علیرضا توتونچیان نشر انتشارات مرکز مطالعات سیاسی و بین المللی وزارت امور خارجه

در این کتاب که اساسا مباحث توسعه‌ای را از نگاه سازمان ملل متحد دنبال می‌کند و منابع مورد استفاده آن نیز عمدتاً اسناد و نشریات سازمان ملل متحد است، با اتکاء به روش توصیفی- تحلیلی، در فصل اول به فرآیند مربوط به اهداف هشت‌گانه توسعه هزاره که در سال ۲۰۰۰ تصویب شد و به عنوان نقشه راه توسعه جهان در نخستین دهه و نیمی از دومین دهه قرن بیست و یکم مطرح بود پرداخته می‌شود. در پانزده سال آغازین قرن بیست و یکم، رسیدن به این اهداف و اهداف فرعی آن با موفقیت و همچنین ناکامی‌هایی همراه بود. بر این اساس، در این فصل به اهم ویژگی‌های اهداف مذکور و اجرای آنها اشاره خواهد شد. فهرست مشروح این اهداف به انگلیسی و فارسی در ضمیمه شماره یک قرار دارد. در ادامه، در فصل دوم، فرآیند تدوین سند دستورکار سال ۲۰۳۰ برای توسعه پایدار و اهم مندرجات آن مصوب اجلاس سران در سال ۲۰۱۵ شرح داده خواهد شد. فصل سوم به اهداف هفده‌گانه توسعه پایدار به عنوان جایگزین اهداف توسعه هزاره اختصاص دارد. متن کامل اهداف توسعه پایدار به زبان انگلیسی در ضمیمه شماره دو و خلاصه فارسی آن در ضمیمه شماره سه ارائه می‌شود. در فصل چهارم که اهمیت خاصی دارد، با استنباط و استخراج از مطالبی که طی فصول اول تا سوم گفته شد می‌کوشیم به این سؤال پاسخ دهیم که چه عوامل و متغیرهایی باعث تحول در اهداف توسعه‌ای شدند. در این فصل به رویکردها، تمایلات، الزامات و واقعیات مرتبط با مباحث توسعه‌ای در دو دهه آغازین قرن بیست و یکم در سازمان ملل متحد که در تنظیم اهداف توسعه پایدار مؤثر بودند، از جمله نقاط قوت و ضعف اهداف توسعه هزاره پرداخته می‌شود. برای این منظور، با مرور متغیرهایی که موجب تحول در اهداف توسعه‌ای گردیدند تلاش می‌شود نقش یکایک آنها در شکل‌گیری اهداف توسعه پایدار تبیین و احراز شود. ذکر این نکته ضروری است که بر خلاف محافل علمی و دانشگاهی، حیطه مباحث توسعه‌ای در سازمان ملل متحد محدودیت‌هایی دارد و با توجه به ضرورت جلب نظر همه کشورها در تهیه یک سند، معمولا برخی از موضوعات اساسی به صورت ناقص مورد بحث قرار می‌گیرند یا کلا نادیده گرفته می‌شوند. به این ترتیب، معمولا نمی‌توان انتظار داشت اهداف توسعه‌ای و متغیرهای مؤثر بر آنها صراحتا شامل نقش ساختارها خصوصا ساختارهای سیاسی و فرهنگی و حتی اقتصادی، چه در سطح داخلی و چه در سطح بین‌المللی باشد. در قسمت نتیجه‌گیری، ضمن جمع‌بندی به شرح نکته مذکور پرداخته می‌شود و در نظر است ارزیابی واقع‌بینانه‌ای از جایگاه اهداف توسعه پایدار ترسیم شود.