Loading

چند لحظه ...
گزیدۀ تاریخ جهانگشای جوینی

گزیدۀ تاریخ جهانگشای جوینی

نسخه الکترونیک گزیدۀ تاریخ جهانگشای جوینی به همراه هزاران کتاب دیگر از طریق اپلیکیشن رایگان فیدیبو در دسترس است. همین حالا دانلود کنید

با کد تخفیف hifidibo این کتاب را در اولین خریدتان با ۵۰٪ تخفیف یعنی ۱۲,۵۰۰ تومان ارزان‌تر بخرید!

درباره گزیدۀ تاریخ جهانگشای جوینی

ادبیات در هر شکل و قالبی که باشد، نمایشگر زندگی و بیان‌کننده ارزش‌ها و معیارها و ویژگی‌هایی است که زندگی فردی و جمعی بر محور آن‌ها می‌چرخد، نقد و بررسی و ارزیابی آثار ادبی نیز چنین است و نمی‌تواند به دور از ارزش‌ها و معیارها باشد و بی‌توجه از کنار آن‌ها بگذرد، به‌عبارت دیگر نقد و بررسی آثار ادبی را از دیدگاهی می‌توان درس زندگی نامید با همه گستردگی و تنوع و خصوصیات و مظاهر آن. ادبیات از دو گذرگاه ما را با زندگی پیوند می‌دهد: از گذرگاه عاطفی، وقتی که آن را می‌خوانیم، از گذرگاه خردورزی، وقتی که آن را بررسی و نقد می‌کنیم: وقتی ما قطعه شعری را می‌خوانیم، عواطف و احساسات شاعر جنبه‌های مشترک پیدا می‌کند و با او هم‌سویی روانی پیدا می‌کنیم، و یا وقتی سرگذشتی را در مطالعه می‌آوریم، به قول «آندره‌مور وا» در کشاکش حادثه بزرگی قرار می‌گیریم و لحظات زندگیمان با آن حادثه آمیختگی پیدا می‌کند، در این موارد نفس و جان ما نمی‌تواند از اثرپذیری بر کنار ماند. از جهت خردورزی نیز اگر به درستی به تحلیل و نقد آثار ادبی بنشینیم و جنبه‌های مثبت و منفی آن‌ها را دریابیم زندگی را مطرح ساخته‌ایم، چه آثار ادبی نیست مگر انعکاس زندگی و برخورد نویسنده یا شاعر با معیارها و ارزش‌ها. سپس طبعاً بررسی معیارها، بی‌امعان نظر و ورود در صحت و سقم آن‌ها، راهی به کمال نخواهد داشت. مطالعه و بررسی آثار باید با بررسی توأم جنبه‌های زبانی، هنری و محتوائی انجام گیرد. به این معنی که پس از حلّ دشواریهای واژه‌ها و تعبیرها و اصطلاحات متن، و اشاراتی که به تاریخ و قصص و اساطیر ممکن است وجود داشته باشد، باید به بررسی ارزش هنری و سپس به تجزیه و تحلیل محتوای آثار بپردازیم. اندیشه‌ها والا و ارزشمند را باز نماییم و پندارهای سخفیف و کج‌اندیشی‌های نابخردانه را نقد کنیم. عبارات و ابیات و تعبیرهای زیبا و استوار را با دلیل و حجّت نشان دهیم و ابیات و جملات و عبارات نازیبا و نااستوار را باز نماییم. اگر اثر شکل داستانی دارد، آن را از جهت شناخت داستان بررسی کنیم. مثلاً در داستان رستم و اسفندیار اگر فقط واژه‌های دشوار را معنی کنیم و چند ویژگی زبانی را که در سخن فردوسی هست باز گوئیم که مثلاً برای یک متمّم دو حرف اضافه آورده است، «کجا» را در معنی «که» به‌کار برده، داستان را به‌عنوان یک پدیده لسانی مطرح کرده‌ایم. برای آن‌که داستان به‌عنوان یک اثر ادبی مطرح شود، پس از طرح و توضیح نکته‌های وزنی و ارزشهای هنری یا ارزشهای مربوط به فنون بلاغی، در مرحله سوم باید محتوای داستان را از جهت داستان‌شناسی، و در این مورد بخصوص از جهت تراژدی‌شناسی، گره‌خوردگی، اوج و فرود داستان، جنبه‌های روان‌شناختی قهرمانان و سرانجام ظرایفی که داستان را به‌عنوان تراژدی برتر معرفی می‌کند، مطرح سازیم. این گزیده و گزیده‌هایی که مجموعه «ادب فارسی» را تشکیل می‌دهند، با عنایت به چنین هدف‌هایی تهیهی شده است. برای آن‌که اندیشه خوانندگان را برای وصول به هدفهای مذکور برانگیزیم در مقدّمه هر اثر، پس از شرح حالی اجمالی از صاحب اثر، به نقل یادداشتهائی از ناقدان و نویسندگان درباره مقام شاعری یا نویسندگی صاحب اثر و ارزش اثر و یادداشتهائی در نقد و محتوا کاوی آن پرداخته‌ایم. از آن‌جا که یکی از هدفهای تهیه این گزیده‌ها یاری به بهبود تدریس ادبیات در دانشگاههاست، یادآوری این نکته برای دانشجویان شاید خالی از فایده نباشد که آن‌چه در ادبیات گذشته سنّتیِ ما بخصوص باید مورد توجّه باشد، این است که این آثار، ادبیات جوانی نیست که از زندگی همسان با زندگی ما مایه گرفته باشد. بیش از هزار سال از عمر ادبیات سنّتی ما می‌گذرد. این آثار از زندگی مردمی مایه گرفته که قرن‌هاست در غبار زمان محو شده‌اند، معیارها و ارزش‌های اجتماعی و فرهنگی ما با آنان قطعاً نمی‌تواند یکسان باشد. از این‌رو باید انتظار داشته باشیم که در این آثار به مواردی برخورد کنیم که با معیارها و ارزش‌های زندگی مردم امروز مغایرت داشته باشد. نقد و بررسی این موارد و توضیح اختلاف معیارها و بیان علل کج اندیشی‌ها و افکار خرافه‌آمیز، که ممکن است در برخی از متن‌ها وجود داشته باشد، می‌تواند از موضوعات مطروحه کلاس ادبیات باشد. باید توجه داشت که اگر کج‌اندیشی و افکار خرافه‌آمیز به شاعران و نویسندگان قدیم نسبت می‌دهیم، به این معنی نیست که متون سنّتی را تخطئه می‌کنیم، بلکه این امور نتیجه اختلاف نوع زندگی و مناسبات اجتماعی است. آثار بزرگ ادبی هم‌چون آینه‌ای است که زندگی اجتماعی زمان خود را با همه پیچیدگی و گستردگی و ابهام در خود منعکس ساخته است، و از آن‌جا که در چنان زندگی با ویژگی‌های خود، ضعف و قوّت، همواری و ناهمواری، و زشت و زیبا وجود داشته، ناچار در چنین آینه‌ای نیز نمودار شده است: ما سعدی را شاعر و هنرمند بزرگی می‌دانیم، و این نه بدان سبب است که همه اندیشه‌های او عین صواب است، و نه بدان سبب است که به تعبیر امروز شاعر و نویسنده‌ای متعهّد بوده، بلکه از آن روست که سعدی اجتماع زمان خود را با همه زشتیها و کاستیها در آثار خود منعکس کرده است. آثار سعدی باید با شناخت این زشتیها و کاستیها و مناسبات و روابط اجتماعی زمان وی ارزیابی و تحلیل شود. هم‌چنین اگر در آثار دوره‌ای خاص صفاتی چون بدبینی، عدم اعتماد به دیگران، بی‌اعتنائی به مصالح اجتماعی، میل نداشتن به شرکت در فعّالیتهای همگانی، انزواجویی و نظایر آن‌ها وجود دارد، ریشه آن‌ها را باید در عوامل اجتماعی و سیاسی آن دوره و یا دوره ما قبل نزدیک بدان بررسی کنیم و رابطه عِلّیِ وقایع تاریخی و ویژگی‌های آثار ادبی را کشف نمائیم و اندک اندک عادت کنیم تا «تاریخ» را با آثار ادبی مرتبط سازیم. در میان بسیاری از آثار ادبی قدیم، حتی در شاهکارها، چه در ادبیات فارسی و چه در ادبیات زبان‌های دیگر، اعتقاد به فضا و قدر، اشکال تمثیلی، خرافه‌های دور از عقل و منطق، تجلیل از زورمندان و ستمگران و نادیده انگاشتن توده‌های محروم و اندیشه‌های نابخردانه به چشم می‌خورد. این آثار باید به درستی مورد تجزیه و تحلیل و نقد و بررسی قرار گیرد، نه تنها اندیشه‌های نابخردانه و پندارهای واهی نموده شود، بلکه علل به‌وجود آمدن آن‌ها از دید جامعه‌شناسی نیز مطرح گردد. هم‌چنین در تحلیل نمونه‌های والا و ارزشمند ادبی که از ارزش‌های جهانی و جاودانی برخوردارند - و خوشبختانه در میان آثار ادبی ما، از این نوع کم نیست - باید خصیصه‌ها و ظرایف و لطایف و شیوه بیان و ارزش هنری اثر را باز نماییم و پیام و اندیشه نهفته را در آن‌ها کشف کنیم، سمبُلها را بشکافیم و به هر حال در نظر داشته باشیم که همواره توضیحات واژه‌ای و بیان مفردات و ترکیبات و نکته‌های دستوری و کشف تصویرها و هر آن‌چه به معانی و بیان و بدیع مربوط می‌شود، وسیله‌ای است برای فهم متن و رسیدن به آن‌چه در ورای الفاظ قرار دارد و دریافت روح و عمق متن، و فراموش نکنیم که هدف غائی ادبیات تعالی انسان و وصول به ادب نفس است. آثاری که پیام آن‌ها در جهت پرودرن انسانِ متعالیِ خواهنده «حق» و جوینده «حقیقت» نباشد، سزاوار صفت «والا» و «پرارج» نمی‌تواند باشند. کوشیده‌ایم در تمام کتاب (مقدمه، دیدگاهها، متن، شرح، واژه‌نامه و نامنامه) رسم خط واحدی را حفظ کنیم. مبنای رسم خط ما، شیوه مندرج در کتاب (فرهنگ املائی» است و در وصل و فصلِ اجزایِ واژه‌های مرکب و مشتق نیز همان کتاب، مأخذ قرار گرفته است. اینک خلاصه‌ای از رسم خطّ مزبور را که مشتمل بر رئوس مسائل است، در این‌جا می‌آوریم: ۱- باءِ تأکید فعل عموماً به فعل می‌چسبد، برفت، برو، بیفکند. ۲- «به» حرف اضافه به کلمه بعدی نمی‌چسبد: به‌فردا، به‌دشت، سربه‌سر، روبه‌رو. این قاعده در قید و فعل مرکب نیز جاری است: به سختی، به شتاب، به‌جا آوردن. مگر آن‌که «به» با کلمه بعدی صفت بسازد: بخرد (خردمند) بنام (نامدار)، یا آن‌که ضرورتی باشد: بدین، بدان، بدیشان. ۳- «می و «همی» در آغاز فعلها جداست: می‌گفت، همی رفت، می‌کوش. ۴- الف «است» در همه جا نوشته می‌شود: کدام است، سالی است، آمده است (بجز شعر که در آن گاهی بنا به تلفظ «آمده است» ضبط می‌شود) امّا پس از کلمه‌ای که به الف یا واو مصوّت ختم گردد الف نوشته نمی‌شود: داناست، نیکوست. هم‌چنین است در «توست» به جای «تواست». ۵- کلمه‌هایی مانند طاووس، کاووس، داوود به دو واو می‌آید. ۶- کلمه‌های اسماعیل، رحمان، اسحاق، هارون و مانند آن به همین شکل (با الف) می‌آید. ۷- تنوین نصب در آخر کلمه‌های عربی عموماً به این نشانه «اً» نوشته می‌شود: نسبتاً، موقتاً.... ۸- کلمه‌هایی که هاء بیان حرکت دارند (نامه، خیمه)، چون پس از آن‌ها «ی) بیاید، الفی پیش از یاء افزوده می‌شود: نامه‌ای، خیمه‌ای، شنیده‌ای (نه نامه‌یی، شنیده‌یی). ۹- «که» و «چه» از کلمه قبلی یا بعدی جدا نوشته می‌شود: وقتی که، هنگامی که، کتابی که، ای که، این است که. بجز روابط مرکب: این‌که، آن‌که، آن‌چه، چون‌که، همین‌که؛ و نیز واژه‌های آمیخته یا مخفّف: کاین، کاگاه، کت، چت، آنچ. ۱۰- کلمه‌های این، آن، هم، اعداد، عدد و معدود را، ای، عموماً از کلمه قبلی یا بعدی جداست: این کتاب، آن کس، این‌طور، آن‌طور، این‌سو، آن سو، من هم، ایشان هم، یک هزار، هفت ماه، لقمان را، یکی را، آن را، ای دوست، ای دل... ۱۱- در کلمه‌های مرکب و مشتق (مانند کتابخانه، تحصیل کرده - دانشور، جوشن‌ور) گاهی اجزاء پیوسته و گاهی جداست، و در این مورد بر پایه «فرهنگ املائی» تألیف جعفر شعار رفتار شده است. هیأت مشاوران

ادامه...

مشخصات گزیدۀ تاریخ جهانگشای جوینی

  • ناشر نشر قطره
  • تاریخ نشر ۱۳۸۴/۰۹/۳۰
  • زبان فارسی
  • حجم فایل 2.37 مگابایت
  • تعداد صفحات ۳۲۲ صفحه
  • شابک

نظرات کاربران درباره گزیدۀ تاریخ جهانگشای جوینی